گزارش خبری وبینار گفتگو با خانم نادره وائلی زاده روزنامه نگار حوزه محیط زیست در خصوص ” پرونده میدان نفتی سهراب در تالاب هورالعظیم از دریچه نگاه رسانه”
وبینار نگاه رسانه به پرونده میدان نفتی سهراب در تالاب هورالعظیم در تاریخ 21 مهرماه 1405 توسط کمیته رسانه انجمن دیپلماسی آب ایران برگزار شد. در این وبینار خانم نادره وائلی زاده، روزنامه نگار حوزه محیط زیست از استان خوزستان شرکت داشتند و در قالب گفتگو به موضوع پرونده میدان نفتی سهراب در تالاب هورالعظیم پرداختند.
صدور ناگهانی مجوز توسعه میدان نفتی سهراب در اواخر مردادماه 1405 در بستر تالاب مرزی هورالعظیم، موجی از نگرانی و واکنش‌های گسترده را در میان خبرنگاران تخصصی، کنشگران محیط‌زیست و جوامع محلی برانگیخت. این تصمیم که در پنجمین پرده از حضور صنایع نفت در این تالاب بین المللی اتخاذ شده، بار دیگر تناقض میان توسعه صنعتی و پایداری اکولوژیک خوزستان را به تیتر یک رسانه‌ها تبدیل کرده است.
خوزستان؛ تناقض توسعه ناپایدار در بهشت تالاب‌ها
وبینار نگاه رسانه به پرونده میدان نفتی سهراب در تالاب هورالعظیم در تاریخ 21 مهرماه 1405 توسط کمیته رسانه انجمن دیپلماسی آب ایران برگزار شد. در این وبینار خانم نادره وائلی زاده، روزنامه نگار حوزه محیط زیست از استان خوزستان شرکت داشتند و در قالب گفتگو به موضوع پرونده میدان نفتی سهراب در تالاب هورالعظیم پرداختند.
در ابتدای این وبینار خانم وائلی زاده با اشاره به چالش های زیست محیطی استان خوزستان گفت: استان خوزستان در حالی دهه‌هاست با بحران‌هایی نظیر طوفان‌های گرد و غبار، بی‌آبی و اعتراضات مدنی شناخته می‌شود که از نظر پتانسیل طبیعی، یکی از غنی‌ترین استان‌های کشور به شمار می‌رود؛ مهد بیشترین سطح تالاب‌های ایران (از جمله هورالعظیم، شادگان، بام‌دژ، شیمبار و بندون)، پنج رودخانه دائمی و بازمانده جنگل‌های نیمه‌گرمسیری دنیا است. با این حال، به گفته وائلی زاده، ۵۰ سال سدسازی بی‌رویه در سرشاخه‌ها، استقرار بزرگ‌ترین صنایع فولاد و پتروشیمی و ورود سنگین صنایع نفت به بستر حساس استان، خوزستان را به میدان‌دار توسعه ناپایدار بدل کرده است؛ روندی که تبعات آن به خشکیدگی تالاب‌ها و چالش‌های عمیق اجتماعی و اقتصادی انجامیده است.
خانم وائلی‌زاده در توضیح تاریخچه میدان نفتی سهراب عنوان کرد: تالاب مرزی هورالعظیم، آخرین بازمانده تالاب‌های بین‌النهرین و شاهراه جهانی مهاجرت پرندگان آسیا، اروپا و آفریقا، از سوی سازمان ملل متحد به‌عنوان یکی از کانون‌های حساس زیست‌محیطی شناخته می‌شود. با وجود هشدارها، از سال ۱۳۸۷ و در پی واگذاری ۸۰۰۰ هکتار از اراضی تالاب به وزارت نفت، پای میادین نفتی متعددی چون آزادگان شمالی و جنوبی، یاران شمالی و جنوبی به این زیستگاه باز شد.
این در حالی است که از سالها پیش پرونده میدان نفتی سهراب با وسعت تقریبی ۲۲ هزار هکتار در شمالی‌ترین و تنها بخش آبدار و دست‌نخورده تالاب، به عنوان پنجمین میدان نفتی هورالعظیم گشوده شده است. طبق ارزیابی‌ها، هرگونه فعالیت صنعتی در این بخش بکر می‌تواند سناریوی تلخ تخریب در بخش‌های جنوبی تالاب را در شمال آن نیز تکرار کند.
شوک رسانه‌ای مرداد 1405؛ صدور بی‌سروصدا و واکنش ناگهانی جامعه مدنی
در پاسخ به سوالی در خصوص واکنش رسانه ها به صدور مجوز زیست محیطی به طرح توسعه میدان نفتی هورالعظیم این روزنامه نگار خوزستانی گفت: اگرچه کمیته ارزیابی سازمان حفاظت محیط‌زیست در سال ۱۴۰۲ با فاز دوم طرح سهراب مخالفت کرده بود، اما صدور ناگهانی مجوز آن در ۲۵ مرداد 1405 و اعلام رسمی‌اش توسط شرکت متن در ۲۸ مرداد، بدون اطلاع قبلی رسانه‌ها و کنشگران، شوک بزرگی را در میان جوامع محلی، دوستداران محیط‌زیستی و فعالان رسانه‌ای و خبرنگاران محیط زیستی ایجاد کرد.این رویداد، واکنش سریع روزنامه‌نگاران و رسانه‌های ملی را در پی داشت.
خانم وائلی زاده در اینجا به بررسی عملکرد ۱۴ رسانه ملی و محلی طی حدود ۵۰ روز پس از انتشار خبر پرداخت و گفت: رسانه‌های ملی و خبرنگاران تخصصی حوزه محیط‌زیست (نظیر روزنامه پیام ما، رکنا، شرق، هفت‌صبح و…) بار اصلی اطلاع‌رسانی، واکاوی ابعاد حقوقی، اقتصادی و اکولوژیک این طرح و بازتاب صدای جوامع محلی را به دوش کشیده‌اند؛ در حالی که رسانه‌های محلی خوزستان علی‌رغم کثرت تعداد، حضور کمرنگ‌تری در این مطالبه‌گری ملی داشتند.
موج اعتراضات مدنی و مطالبات ساختاری
در پی صدور مجوز زیست محیطی طرح توسعه میدان نفتی سهراب، نهادهای مدنی و کنشگران محیط‌زیست اقدامات اعتراضی گسترده‌ای را سامان دادند. خانم وائلی زاده به برخی از این اعتراضات به قرار زیر اشاره داشت.
- تشکیل کارزارهای مردمی با بیش از ۱۳ هزار امضا برای ابطال مجوز سهراب.
- ارسال نامه‌های سرگشاده به ریاست جمهوری و سازمان محیط‌زیست از سوی شبکه تشکل‌های محیط‌زیستی خوزستان و جوامع محلی.
- برگزاری جلسات متعدد مشترک میان کنشگران، اساتید دانشگاه، مسئولان سازمان محیط‌زیست، نهاد ریاست جمهوری و وزارت نفت.
چالش نظارت و چشم‌انداز آینده
در انتهای این وبینار خانم وائلی زاده با اشاره به جلسات و اظهارنظرهای مختلف کارشناسی در رسانه ها گفت: منتقدان و کارشناسان با اشاره به سابقه عملکرد سازمان حفاظت محیط‌زیست در میادین قبلی هورالعظیم، معتقدند هیچ‌گونه ضمانت اجرایی واقعی برای پایش و رعایت سخت‌گیرانه‌ترین شروط زیست‌محیطی در میدان سهراب وجود ندارد. علاوه بر این، برخی صاحب‌نظران بر این نکته تأکید می‌کنند که فراتر از آسیب‌های مستقیم طرح‌های نفتی، مسئله حیاتیِ قطع حقابه تالاب در بالادست (ناشی از توسعه اراضی کشاورزی و ایستگاه‌های پمپاژ در استان‌های بالادستی رودخانه کرخه) حیات هورالعظیم را بیش از پیش به شماره انداخته است و تمرکز صرف بر توقف پروژه‌هایی چون سهراب، نیازمند نگاه جامع به بحران آب در حوضه آبریز است.
